Bàn Về Trung Quốc

Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com

Sau hơn 30 năm tiến hành cải cách và mở cửa, Trung Quốc đã đạt được nhiều thành tựu to lớn trên nhiều lĩnh vực. Đến nay, tổng sản phẩm quốc dân của Trung Quốc đã đứng thứ hai trên thế giới, dự trữ ngoại tệ đứng hàng đầu thế giới, Trung Quốc đã có một vị thế mới trên trường quốc tế. Chính sách và chiến lược ngoại giao của Trung Quốc có những ảnh hưởng nhất định đối với khu vực và thế giới. Vì vậy các nước trong khu vực và trên thế giới không chỉ quan tâm, theo dõi đến những thành tựu phát triển của Trung Quốc, mà còn quan tâm nghiên cứu, tham khảo chiến lược và chính sách ngoại giao của Trung Quốc.

Tuy nhiên, quan hệ quốc tế châu Á - Thái Bình Dương hiện tại đang rất “nóng” với quá trình dịch chuyển quyền lực giữa một bên là Trung Quốc - cường quốc đang trỗi dậy, còn bên kia là Mỹ - cường quốc truyền thống. Và Việt Nam - với tư cách một quốc gia có vị trí chiến lược và vai trò quốc tế đang nổi lên rất nhanh - cần phải xử lý thực sự khôn khéo trong một môi trường chính trị khu vực đầy biến động như thế. Do đó, việc nghiên cứu về tình hình Trung Quốc, trong đó có chính sách ngoại giao của Trung Quốc và các nước khác rất cần thiết đối với chúng ta. Trên tinh thần và ý nghĩa đó Nhà xuất bản Công an nhân dân xuất bản cuốn sách tham khảo Bàn về Trung Quốc (On China) của Tiến sĩ Henry A. Kissinger, nguyên cố vấn An ninh quốc gia kiêm Ngoại trưởng Hoa Kỳ dưới thời các tổng thống Richard Nixon và Gerald Ford (1968-1975); thể hiện chính sách ngoại giao với nước lớn của Mỹ và Trung Quốc. Để bạn đọc dễ tiếp cận các luồng thông tin khác nhau, chúng tôi tạm để nguyên một số nhận định, đánh giá của ông Henry Kissinger có thể trái chiều với nhiều học giả khác và chúng ta. Hy vọng cuốn sách là tài liệu tham khảo cho cán bộ, chiến sĩ Công an và độc giả hiểu được những quan điểm trái chiều về cân bằng quyền lực toàn cầu trong thế kỷ XXI, về một Trung Quốc từ truyền thống đến hiện đại... từ đó góp phần nâng cao nhận thức, góp phần đấu tranh chống những quan điểm tư tưởng sai trái với quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước nhằm làm thất bại âm mưu và thủ đoạn hoạt động "diễn biến hòa bình" gây bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch.

NHÀ XUẤT BẢN CÔNG AN NHÂN DÂN

Ca ngợi Bàn về Trung Quốc của Henry A. Kissinger "Hấp dẫn, khôn ngoan, thông minh... Chân dung nước Trung Quốc trong [cuốn sách] được thể hiện bằng kiến thức trực tiếp và sâu sắc của ngài Kissinger về một số thế hệ các nhà lãnh đạo Trung Quốc. Cuốn sách khéo léo lần theo dấu vết những nhịp điệu, khuôn mẫu trong lịch sử Trung Quốc... ngay cả khi giải thích những sự khác biệt về triết lý so với Mỹ".

- Michiko Kakutani, The New York Times

"Hấp dẫn... Trong Bàn về Trung Quốc, nhà chính khách Henry Kissinger gợi nhớ đến những ghi chép lịch sử và bốn mươi năm tương tác trực tiếp với bốn thế hệ nhà lãnh đạo Trung Quốc, nhằm phân tích mối liên kết giữa quá khứ xa xưa của Trung Quốc và đường lối hiện nay của họ. Khi làm thế, ông đã giúp định hình những quan hệ Đông - Tây hiện đại bằng một lời giải thích đáng lo ngại, và đôi khi tràn đầy hy vọng, luôn luôn thuyết phục về những gì chúng ta phải đương đầu".

- Chicago Sun-Times

"Hấp dẫn... Không một người Mỹ hiện tại nào đóng một vai trò quan trọng như thế ngoài Henry Kissinger, nguyên cố vấn an ninh quốc gia kiêm ngoại trưởng, khi mang lại thành công việc nối lại quan hệ hữu nghị giữa Mỹ và Trung Quốc... [Kissinger] với những cái nhìn thấu suốt vào cuộc chạm trán đau khổ của Trung Quốc với những cường quốc phương Tây mạnh hơn nhiều".

- San Francisco Chronile

"Bàn về Trung Quốc, cuốn sách thứ mười ba của Kissinger, pha trộn giữa phân tích chiến lược sắc sảo về những bước đi và biện pháp đối phó của Trung Quốc, Mỹ và Liên bang Xô Viết trước kia, với những đoạn văn gây ấn tượng mạnh về các cuộc gặp gỡ của ông với các nhà lãnh đạo Đảng Cộng sản Liên Xô... Rất thú vị".

- Los Angeles Times

"Henry Kissinger không chỉ là phái viên chính thức người Mỹ đầu tiên đến Trung Quốc Cộng sản, ông còn kiên trì vai trò trung gian của mình suốt hơn năm mươi chuyến đi suốt bốn thập niên, bắc nhịp cầu trong sự nghiệp của bảy nhà lãnh đạo của cả hai bên về mặt ngoại giao mà nói, ông sở hữu một quyền kinh doanh, và với Bàn về Trung Quốc, khi đã ở tuổi 88, ông phản ánh lại hành trình đáng kể của mình. Đến một mức độ mà Trung Quốc và Mỹ giờ đã hiểu về nhau, đó là một biện pháp tốt vì Kissinger đã làm người biên dịch chuyên cần cho cả hai bên".

- Max Frankel, The New York Times Book Revieiv

"Không còn ai có thể đặt ra một đòi hỏi có tầm ảnh hưởng đến thế về việc định hình chính sách ngoại giao hơn năm mươi năm qua như Henry Kissinger".

- Financial Times

"Đối với một chính khách cao tuổi xuất chúng như thế, một lời đánh giá sắc sảo về thuật ngoại giao Trung Quốc từ thời xưa cho đến "niềm tin chiến lược" đầy đủ hiện nay với Mỹ, nguyên Ngoại trưởng Kissinger đưa kiến thức học giả phong phú, chuyên môn thuần thục của mình vào trong ghi chép về sự tiến hóa phức tạp và tương lai mong manh của thuật ngoại giao giữa Trung Quốc với phương Tây... Những lời nói mang tính uyên bác, những viễn cảnh then chốt được đưa vào nhờ một nhân vật chính tham gia vào các sự kiện lịch sử".

- Kirkus Revieiv PENGƯIN BOOKS

PENGUIN BOOS

BÀN VỀ TRUNG QUỐC

Henry Kissinger là cố vấn An ninh Quốc gia sau đó là Ngoại trưởng Hoa Kỳ dưới thời các Tổng thống Richard Nixon và Gerald Ford, đã từng tư vấn cho nhiều tổng thống Mỹ khác về chính sách ngoại giao. Ông được trao giải Nobel Hòa bình năm 1973, Huy chương Tổng thống về Tự do và nhiều giải thưởng khác. Ông là tác giả của nhiều cuốn sách, bài viết về ngoại giao và chính sách ngoại giao, hiện ông đang là Chủ tịch Hiệp hội Kissinger Inc., một công ty tư vấn quốc tế.

CHÍNH XÁC LÀ BỐN MƯƠI NĂM TRƯỚC, Tổng thống Richard Nixon đã cho tôi vinh dự khi cử tôi đến Bắc Kinh thiết lập lại quan hệ với một quốc gia đóng vai trò trung tâm trong lịch sử Châu Á, một quốc gia mà Mỹ đã không còn tiếp xúc cấp cao suốt hơn hai mươi năm. Động cơ của Mỹ cho sự cởi mở này chính là để người dân Mỹ thấy một viễn cảnh hòa bình, nhằm che mờ đi đau thương của cuộc Chiến tranh Việt Nam, và những bối cảnh đáng lo ngại của Chiến tranh Lạnh. Trung Quốc cho dù về mặt ngữ nghĩa là một đồng minh của Liên bang Xô Viết, vẫn đang muốn tìm kiếm một lý do khéo léo để đương đầu lại sự lấn át từ Moscow.

Trong quãng thời gian đó tôi đã đến Trung Quốc hơn năm mươi lần. Giống như nhiều du khách khác suốt mấy thế kỷ, tôi đã phải ngưỡng mộ người dân Trung Quốc, sự chịu đựng, sự tinh tế của họ, ý thức gia đình của họ và nền văn hóa mà họ đại diện. Cùng với đó, trọn cuộc đời mình tôi đã phản ảnh về việc xây dựng hòa bình, chủ yếu căn cứ theo quan điểm của người Mỹ. Tôi đã có may mắn khi có thể theo đuổi hai dòng tư duy này một cách đồng thời với tư cách một quan chức cấp cao, một người truyền tải những thông điệp và một học giả.

Cuốn sách này là nỗ lực một phần dựa trên những cuộc đối thoại với các nhà lãnh đạo Trung Quốc, nhằm giải thích cách tư duy dựa trên khái niệm của người Trung Quốc về những vấn đề của hòa bình, chiến tranh và trật tự quốc tế, mối quan hệ với cách tiếp cận của người Mỹ là theo từng trường hợp và thực dụng hơn. Những nền văn hóa và lịch sử khác biệt tạo ra những kết luận đôi khi bất đồng. Không phải lúc nào tôi cũng đồng ý với quan điểm của người Trung Quốc, không phải độc giả nào cũng đồng ý. Nhưng cần thiết phải hiểu điều này, vì Trung Quốc sẽ đóng một vai trò to lớn trong thế giới đang trỗi dậy ở thế kỷ XXI.

Kể từ chuyến thăm đầu tiên, Trung Quốc đã trở thành một siêu cường quốc về kinh tế, là một nhân tố chính trong việc định hình trật tự chính trị toàn cầu. Nước Mỹ đã thắng thế trong Chiến tranh Lạnh. Quan hệ giữa Trung Quốc và Mỹ đã trở thành một yếu tố trung tâm trong cuộc kiếm tìm hòa bình thế giới và sự thịnh vượng toàn cầu.

Tám đời tổng thống Mỹ và bốn thế hệ các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã duy trì mối quan hệ này với sự kiên trì đáng ngạc nhiên xét đến những khác biệt trong các điểm khởi đầu. Cả hai bên đều không cho phép những di sản lịch sử, hoặc những quan niệm khác biệt về trật tự trong nước chen ngang vào mối quan hệ hợp tác then chốt của mình.

Đó là một chuyến đi phức tạp, vì cả hai nước đều cho rằng họ đại diện cho những giá trị độc đáo. Chủ nghĩa khác biệt của người Mỹ đó là truyền giáo. Nó cho rằng nước Mỹ có trách nhiệm phải phủ khắp những giá trị của mình đến mọi nơi trên thế giới này. Chủ nghĩa khác biệt của Trung Quốc là văn hóa. Trung Quốc không khuyến khích người ta từ bỏ tín ngưỡng hay tôn giáo của mình, không cho rằng những thể chế đương đại của nó trải rộng ra ngoài Trung Quốc. Nhưng đó là sự kế thừa truyền thống của Vương triều Trung Hoa, chính thức xếp loại tất cả các nước thành các nước triều cống ở nhiều mức độ khác nhau, dựa trên sự gần tương đồng của họ đối với các hình thức văn hóa và chính trị của Trung Quốc, nói cách khác là một dạng văn hóa phổ quát.

Trọng tâm ban đầu của cuốn sách đó là sự tương tác giữa các nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc kể từ khi nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa được thành lập năm 1949. Cả trong và ngoài chính phủ, tôi đã giữ lại những ghi chép tất cả các cuộc đối thoại với bốn thế hệ nhà lãnh đạo Trung Quốc, và xem họ như nguồn tư liệu đầu tiên để viết cuốn sách này.

Tôi không thể viết ra cuốn sách nếu không có sự giúp sức lành nghề và tận tụy của những cộng sự, bạn bè và tôi đã tận dụng sự giúp đỡ của họ.

Schuyler Schouten là người không thể thay thế. Tám năm trước, anh ta đã khiến tôi chú ý khi Giáo sư John Gaddis của Đại học Yale giới thiệu anh là một trong số những sinh viên ưu tú nhất của ông. Khi bắt đầu dự án này tôi đã đề nghị anh ta nghỉ phép hai tháng ở công ty luật của mình. Anh ta đã làm như vậy và trong quá trình đó anh ta tham gia sâu đến mức đã thể hiện nỗ lực đến tận cùng một năm sau đó. Schuyler đã tiến hành phần lớn các nghiên cứu cơ bản. Anh giúp đỡ biên dịch các văn bản tiếng Trung Quốc, thậm chí còn nghiên cứu sâu hơn đối với các gợi ý của những văn bản tinh tế hơn. Anh làm việc không biết mỏi mệt trong giai đoạn biên tập và đọc bông. Tôi chưa bao giờ có một cộng sự nghiên cứu tốt hơn và xuất sắc hiếm hoi đến thế.

Thật là một may mắn tuyệt vời cho tôi khi có được Stephanie Junger-Moat làm việc cùng tôi trong mười năm hoạt động. Cô ấy đúng là người mà trong bóng chày người ta gọi là một cầu thủ hữu ích then chốt. Cô ấy làm nghiên cứu và một số công tác biên tập và là đầu mối liên lạc chính với nhà xuất bản. Cô ấy đã kiểm tra tất cả những mẫu ghi chú trong cuốn sách. Cô ấy đã giúp điều phối việc đánh máy và không bao giờ ngần ngại làm việc hăng say khi những hạn chót gần kề. Sự đóng góp thiết yếu của cô ấy được củng cố với kỹ năng thu hút và ngoại giao của mình.

Harry Evans đã biên tập cuốn White House Years ba mươi năm trước. Ông đã cho phép tôi tận dụng tình bạn của chúng tôi để biên tập hết toàn bộ bản thảo. Những ý kiến về biên tập và kết cấu của ông rất phong phú và thông minh.

Theresa Amantea và Jody Williams đã đánh máy đi đánh máy lại bản thảo, dành ra rất nhiều buổi tối, ngày nghỉ cuối tuần để giúp đỡ hoàn thành bản thảo vào hạn chót. Sự cổ vũ tốt đẹp của họ, sự hiệu quả và con mắt sắc sảo của họ đối với từng chi tiết là rất quan trọng.

Stapleton Roy, nguyên đại sứ Mỹ tại Trung Quốc và là một học giả kiệt xuất về Trung Quốc; Winton Lord, đồng nghiệp của tôi trong thời gian mở cửa với Trung Quốc và sau này là đại sứ Mỹ tại Trung Quốc, và Dick Viets, người phụ trách tác phẩm chưa in của tôi, đã đọc rất nhiều chương và đưa ra những nhận xét quan trọng. Jon Vanden Heuvel nghiên cứu hữu ích trên một số chương.

Xuất bản với Nhà xuất bản The Penguin Press là một trải nghiệm hạnh phúc. Ann Godoff luôn luôn có mặt, luôn luôn sâu sắc, không bao giờ khắc nghiệt và luôn vui vẻ khi ở bên. Bruce Godoff, Noirin Lucas và Tory Klose đã xem xét cuốn sách rất chuyên nghiệp trong suốt quá trình biên tập sản xuất. Fred Chase đã biên tập bản thảo một cách thận trọng và hiệu quả. Laura Stickney là nhà biên tập chính của cuốn sách. Dù cô ấy trẻ tuổi bằng cháu gái tôi, nhưng tác giả không tài nào bắt bẻ được cô ấy. Cô ấy không hề e dè trước những quan điểm chính trị của tồi một cách thích đáng, tói mức tôi luôn mong chờ những nhận xét luôn sắc sảo và đôi khi gay gắt của cô ấy bên lề bản thảo. Cô ấy làm việc không biết mỏi mệt, mẫn cán và cực kỳ hữu ích.

Gửi đến tất cả mọi người lòng biết ơn to lớn của tôi.

Những tài liệu của chính phủ mà tôi trích dẫn ra đều đã được tiết lộ một thời gian. Tôi muốn gửi lời cám ơn đặc biệt đến Dự án Lịch sử Chiến tranh Lạnh tại Trung tâm Học giả Quốc tế Woodrow Wilson đã cho phép tôi sử dụng những đoạn trích dẫn mở rộng của các hồ sơ về Trung Quốc và Liên Xô đã công bố từ hồ sơ lưu của họ. Thư viện Carter cũng đã giúp đỡ chuẩn bị sẵn sàng nhiều bản thảo các cuộc gặp gỡ với các nhà lãnh đạo Trung Quốc trong thời gian Carter làm tổng thống, và Thư viện Reagan cũng cung cấp rất nhiều những tài liệu hữu ích từ các hồ sơ của mình.

Khỏi cần phải nói, những tồn tại trong cuốn sách này đều do lỗi của tôi.

Suốt hơn nửa thế kỷ, Nancy, vợ tôi đã hỗ trợ một cách thông thái và phẩm hạnh đáng tin cậy cho tôi giữa đám tác giả cô độc (hoặc ít nhất là tác giả này) luôn quẩn quanh chính họ khi sáng tác. Bà đã đọc hầu hết các chương và đưa ra những nhận xét cực kỳ quan trọng.

Tôi đã dành tặng cuốn Bàn về Trung Quốc cho Annette và Oscar de la Rente. Tôi đã bắt đầu viết sách tại nhà họ ở Punta Cana và hoàn thành tại đó. Sự mến khách của họ chỉ là khía cạnh của một tình bạn đã thêm niềm vui và sự sâu sắc vào cuộc sống của tôi.

Henry A. Kissinger New York, tháng 01/2011

Thuật ngữ Trung Quốc. Những cách viết khác nổi tiếng tồn tại đối với nhiều từ tiếng Trung, dựa trên hai phương pháp được phổ biến đặc biệt khi chuyển tự các chữ tiếng Trung ra bảng chữ cái La Mã: Phương pháp Wade-Giles, tồn tại ờ nhiều nước trên thế giới cho đến những năm 1980 và phương pháp phiên âm, chính thức được áp dụng tại nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa năm 1979 và ngày càng phổ biến trong các ấn bản ở phương Tây và Châu Á khác sau đó.

Phần lớn cuốn sách áp dụng cách viết phiên âm. Chẳng hạn, cách viết phiên âm "Deng Xiaoping" (Đặng Tiểu Bình) được sử dụng phổ biến hơn cách viết theo Wade - Giles "Teng H'siao-ping". Trong trường hợp những cách viết khác, không dùng phiên âm vẫn trở nên quen thuộc đáng kể hơn, chúng được thể hiện tạo sự thuận tiện cho người đọc. Chẳng hạn, về tên của nhà lý thuyết quân sự cổ đại "Sun Tzu" (Tôn Vũ), cách viết truyền thống vẫn được sử dụng, ngoài cách viết phiên âm mới mẻ hơn như "Sunzi".

Thi thoảng, với mục đích nhằm đạt được sự thống nhất trong toàn bộ văn bản cuốn sách, những tham khảo được trích dẫn đến những cái tên được liệt kê gốc ở dạng YVade - Giles đã phải đổi sang cách viết phiên âm. Những thay đổi này được chú thích kỹ hơn trong các phần ghi chú. Trong mỗi trường hợp, từ ngữ Trung Quốc cơ bản vẫn tương tự; khác biệt nằm ở biện pháp chuyển tự trong bảng chữ cái La Mã.

Trong tháng 10/1962, nhà lãnh đạo cách mạng Trung Quốc, Mao Trạch Đông triệu tập các tư lệnh chính trị và quân sự hàng đầu của mình đến gặp ông tại Bắc Kinh. Cách 2.000 dặm về phía Tây, trong vùng địa hình dân cư thưa thớt và hiểm trở của dãy Himalaya, quân đội Trung Quốc và Ấn Độ mắc kẹt trong thế trận cân bằng trên biên giới tranh chấp của hai bên. Tranh chấp phát sinh dựa trên các tài liệu lịch sử khác nhau: Ấn Độ khẳng định phần biên giới bị phân chia khi bị Anh chiếm đóng. Còn Trung Quốc cho là do những hạn chế của Hoàng đế Trung Hoa. Ấn Độ triển khai các tiền đồn của mình đến sát đường biên giới theo quan niệm của Trung Quốc; Trung Quốc bao vây các vị trí của Ấn Độ. Các nỗ lực đàm phán giải quyết lãnh thổ đều không đi đến đâu.

Mao đã quyết định phá vỡ thế bế tắc. Ông đang dựa nhiều vào truyền thống Trung Quốc cổ điển mà ông cũng đang muốn phá bỏ. Mao nói với các tư lệnh của ông, Trung Quốc và Ấn Độ trước kia đã từng tiến hành "một nửa" cuộc chiến. Cuộc chiến đầu tiên xảy ra hơn 1.300 năm trước trong thời nhà Đường (618 - 907). Thời đó Trung Quốc triển khai quân đến hỗ trợ vương quốc Ấn Độ chống lại một kẻ nổi loạn hung hăng và bất hợp pháp. Sau khi Trung Quốc can thiệp, hai nước đã cùng chung hưởng nhiều thế kỷ giao lưu kinh tế và tôn giáo phát triển mạnh mẽ. Bài học rút ra từ một chiến dịch cổ xưa, như Mao đã mô tả, đó là Trung Quốc và Ấn Độ không bị lên án phải trở thành kẻ thù vĩnh viễn của nhau. Hai nước có thể cùng hưởng một thời kỳ hòa bình lâu dài. Nhưng để làm được điều đó, Trung Quốc muốn sử dụng vũ lực để "ép" Ấn Độ quay trở lại bàn đàm phán. "Cuộc chiến một nửa", theo tư duy của Mao diễn ra bảy trăm năm về sau khi nhà lãnh đạo đế quốc Mông cổ, Timurlane (Thiếp Mộc Nhi) đánh bại New Dehli. (Mao lý luận rằng vì Mông cổ và Trung Quốc lúc đó là một phần của cùng một thực thể chính trị, nên đây là cuộc chiến Trung - Ấn "một nửa"). Timurlane giành được một chiến thắng quan trọng, nhưng có một lần ở Ấn Độ quân đội của Timurlane đã giết hơn 100.000 tù nhân. Lần này Mao ra lệnh quân đội của ông phải "kiềm chế và có kỷ luật".

Không một ai trong số khán giả của Mao - Ban Lãnh đạo Đảng Cộng sản của một "Trung Quốc mới" cách mạng tuyên bố ý định lập lại trật tự quốc tế, và hủy bỏ quá khứ phong kiến của chính Trung Quốc - có vẻ nghi ngờ sự tương đồng của những tiền lệ cổ xưa này với những mệnh lệnh chiến lược của Trung Quốc hiện tại. Việc lên kế hoạch tấn công được tiếp tục trên cơ sở các nguyên tắc Mao đã vạch ra. Nhiều tuần sau đó cuộc tấn công đã đạt được bước tiến lón như ông mô tả: Trung Quốc thực hiện một cú tấn công bất ngờ, hủy diệt nhằm vào các vị trí của Ấn Độ. Sau đó rút về phòng tuyến kiểm soát trước đó, thậm chí còn trả lại cho Ấn Độ các vũ khí hạng nặng chiến lợi phẩm.

Chẳng có đất nước nào hiểu tại sao một nhà lãnh đạo hiện đại lại bắt đầu một cam kết quốc gia quan trọng, bằng cách gợi lại những nguyên tắc chiến lược từ một sự kiện cách đây đến một thiên niên kỷ - cũng như ông không thể tự tin mong các đồng nghiệp của mình hiểu được tầm quan trọng của những lời ám chỉ mình đưa ra. Nhưng Trung Quốc là một quốc gia đơn nhất. Không có quốc gia nào có thể khẳng định một nền văn minh liên tục lâu đến thế, hoặc một liên kết thân thiết đến thế với quá khứ xa xưa của mình và các nguyên tắc cổ điển về chiến lược và nghệ thuật quản lý nhà nước.

Những nước khác bao gồm cả Mỹ, đã khẳng định khả năng áp đặt các giá trị và thể chế của mình lên toàn cầu. Dẫu vậy, không nước nào có thể sánh với Trung Quốc ở sự kiên trì - và thuyết phục các nước láng giềng của mình đồng ý - với khái niệm cao cả về vai trò thế giới của mình trong thời gian dài, bất chấp nhiều thăng trầm lịch sử đến vậy. Từ khi trỗi dậy như một nước duy nhất trong thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên cho đến khi nhà Thanh sụp đổ năm 1912, Trung Quốc đã đứng ở trung tâm một hệ thống quốc tế Đông Á trong khoảng thời gian lâu đáng kể. Hoàng đế Trung Hoa theo quan niệm rằng đang đứng ở đỉnh cao nhất trên thứ bậc tôn ti chính trị toàn cầu, còn tất cả các nhà cầm quyền của các nước khác về lý thuyết đều làm nước chư hầu. Ngôn ngữ, nền văn hóa và những thể chế chính trị của Trung Quốc đều là các dấu ấn của nền văn minh, đến mức những kẻ nổi loạn trong khu vực và các hoàng đế nước ngoài đều áp dụng chúng ở nhiều cấp độ, như một dấu hiệu về tính hợp pháp của riêng mình (thông thường đó là bước đi đầu tiên để nhập vào Trung Quốc).

Thuyết vũ trụ học truyền thống đã tồn tại bất chấp những tàn phá và nhiều giai đoạn suy thoái chính trị kéo dài hàng thế kỷ. Ngay cả khi Trung Quốc suy yếu hoặc bị chia cắt, vị trí trung tâm của họ vẫn là tiêu chuẩn tính hợp pháp trong khu vực, mà những kẻ có tham vọng ở cả Trung Quốc và nước ngoài đều lăm le muốn thống nhất hoặc giành giật nó, sau đó ngồi chỉ huy từ thủ đô Trung Quốc mà không thách thức tiền đề cơ bản họ là trung tâm vũ trụ. Trong khi các nước khác được đặt tên theo các sắc dân hoặc dấu mốc địa lý, Trung Quốc tự gọi chính mình là zhongguo - "Vương triều Trung Hoa" hoặc "Quốc gia Trung tâm". Bất kỳ nỗ lực nào để hiểu thuật ngoại giao của Trung Quốc trong thế kỷ XX, hoặc vai trò thế giới của đất nước này trong thế kỷ XXI phải bắt đầu bằng một đánh giá cơ bản bối cảnh truyền thống của họ - thậm chí có khi phải loại bỏ một số sự đơn giản hóa tiềm tàng.